2015 жылдың 30 наурыз күні Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігі тарапынан өткізілген «Мәңгілік Ел – елдің біріктірушу күші» атты Шығармашылық зиялы қауым өкілдерінің республикалық форумында «Есік» Мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражай директоры Г.Р. Мухтарованың сөйлеген сөзі

Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігі    
«Мәңгілік Ел – елдің біріктірушу күші» Шығармашылық зиялы қауым өкілдерінің республикалық форумы
«Есік» Мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражай директоры Г.Р. Мухтарова

 Құрметті Бердібек  Машбекұлы,

 Арыстанбек Мұхамедиұлы!    

Мәртебелі  зиялы қауым! 

 Сіздерді Ұлыстың Ұлы күні — Наурыз мерекесімен тағы да  бір  шын жүректен құттықтауға рұқсат етіңіздер!

Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың Қазақстан Республикасының халқына кезекті Жолдауының өзегі –мемлекетіміздің ресми идеологиясы болуға тұрарлық «Мәңгілік Ел» идеясының жариялануы.

Бұл бастаманы біз – Қазақ елінің болашақ ұлттық идеясын нақты айқындаған Тұжырымдама  деп қабылдадық. Аталған идея негізінде қазақ қауымының сан ұрпағы ғасырлар бойы армандап өткен биік мұраттар, Тәуелсіздік жолында талай-талай құрбандыққа басын тігіп, семсерін сертке байлаған,  антына адал ерлердің жан алып — жан беріскен ерен еңбегі жатыр. Сондықтан да «Мәңгілік ел» ұғымының тарихи тамыры тым тереңде, тарихи танымы тым жоғары!

Ол ежелгі түркі жұртының данагөйі, үш бірдей қағанның кеңесшісі болған атақты Тоныкөк негізін қалаған, исі түркінің түпкі мақсаты болған идея. Әйгілі «Күлтегін» жазбасындағы: «Түркі халқы жоқ болмасын дейін, халық болсын дейін…» – деген сөздер соны меңзейді.  Сондықтан да  бүгінде «Мәңгілік ел» Көк Түркілердің мұрагерлерінің бірі — Қазақ елінің басты  идеясына  айналды.

Ұлттық идеямыздың негізі «Мәңгілік ел» дегеніміз – қысқа күнде қырық құбылатын қазіргі геосаясат жағдайындағы ішкі-сыртқы қауіпсіздікті қамтамасыз ететін мінсіз дипломатияға, бәсекелестікке қабілетті экономикалық әлеуетке, қарапайым халықтың әлеуметтік жағдайының жақсаруына, білім мен ғылымның, мәдениеттің өркендеуіне тікелей қатысты ұғым.  Сонымен қатар, төл тарихымызды таразылай отырып болашағымызды бағдарлау, кер замандар көмескілеген тарихи жадымызды қайта қалпына келтіру, әлемдік өркениеттің ажырамас бір бөлігі — мәдени құндылықтарымызды,  ұлттық ерекшеліктерімізді ең әуелі өзімізге таныту, сосын, басқаларға дәріптеу болып табылары сөзсіз!

Осы тұрғыдан алып қарағанда, 1998 ж. ИКОМ-ның бас конференциясының биік мінберінен «мәдениеттің генераторы» деп жарияланған музейлердің рөлі өте зор.

2014 ж. тұңғыш қабылданған Қазақстан Республикасы «Мәдени саясатының Тұжырымдамасында» да музейлердің қоғамдағы орны нақты көрсетілді. «Тұжырымдамада», мәдени құндылықтарымыздың көпшілік қауымға қол жетімді болуына көңіл бөлінуін, қорық-мұражайларға деген көзқарастың түбегейлі өзгеруін, қорық-мұражайлардың тарихи-мәдени институт ретіндегі орыны мен дәрежесінің айқындала түскенін атап айтқымыз келеді. Бүгіндері қорық- мұражай  ұғымы мүлде жаңарды. Қорық-мұражай  дегеніміз — ежелгі дүние мен қазіргі заман арасындағы тарихи-рухани арқауды жалғастырушы ғана емес, ол ғылыми тұжырымдамаларға негізделген коммуникативті институт, ғылыми-зерттеу орталығы және елімізде туризмді дамытудың бір бағыты.

Сонымен бірге дәл осы күндері,  Қазақстан Республикасы «Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы» Заңның кең көлемде талқыланып, оның кейбір баптарының  қайта қарастырылып жатуы — қорық-мұражайлар  қызметін жаңа деңгейге қөтеруге,  оларды ерекше қорғалатын аумақтар нысанына енгізу сияқты  күрделі мәселелерді шешуге  бағытталған іс-шаралар деп түсінеміз.

Еуразия құрлығының бел ортасына Ордасын тіккен Қазақ жері — ежелден-ақ Батыс пен Шығыстың арасындағы алтын көпірге айналған  мекен. Бұл жерде сан алуан мәдениеттер мен өркениет өрімдері тоғысқан. Сондықтан да, Қазақ Даласында көненің көзіндей, тарихтың таңбасындай «мен мұндалаған» тарихи ескерткіштер мен тарихи мұралардың мол болуы кездейсоқтық емес.

Ал,  Қазақ елінің әр аймағында қызмет атқарып жатқан республикалық дәрежедегі 9 қорық-мұражай сол мол мұраның бүгінгі шырақшылары іспетті.

. Соның бірі — кезінде Елбасымыздың тікелей қолдауымен ашылған, еліміздің брендіне айналған «Алтын адам» мекеніндегі  «Есік» Мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражайы. Төл тарихы тереңнен бастау алатын қорық-мұражайдың құрылғанына биыл 5 жыл, ал аты әлемге әйгілі «Алтын адамның» табылғанына 45 жыл.

Жалпы халықаралық үрдісте – кез-келген ел дамуының өлшемі ретінде — дамыған  экономика, қуатты қарулы күш  және жұртшылыққа кеңінен таныс музейлердің болуы тегін емес. Өткен тарихымызды зерделеп, бүгінгі күннің көкейтесті сауалдарына жауап іздеп, қоғам дамуының бұдан былайғы заңдылықтарының барысын бағамдау үшін де музейлердің атқарар жұмысы ұшан-теңіз. Қазіргідей өркениеттер шарпысқан аумалы-төкпелі кезеңде, музейлер болашақ ұрпақты дұрыс бағыттарға нұсқаушы бола білуі қажет.

Біздің болашағымыз жастардың қолында десек, бір қуаныштысы, бүгінде музейге келушілердің  басым көпшілігін  жастар  легі құрайды. Сондықтан да, сол жастардың дүниетанымының қалыптасуына, ұлттық сана-сезімінің оянуына музейлердің ықпалы зор, оның тәлімдік-тәрбиелік әлеуеті қуатты.

Тәуелсіз Қазақстанның әлем алдындағы абыройын асқақтатқан бір биігі – елімізде өмір сүріп жатқан сан алуан ұлттар мен ұлыстардың өзара ауызбіршілігі, тәлімі талайға үлгі боларлық татулығы десек қателеспейміз.  Музейлер халықты біріктірумен қатар, ажырата  алатын күшке ие. Ендеше, музейлер барлық қазақстандықтардың мәдениетін насихаттайтын, қазақ жерінде өмір сүріп жатқан өзге ұлттар мен ұлыстар өкілдерінің ортақ Отанымызға деген сүйіспеншілігін, мақтаныш сезімдерін оятатын киелі орынға  айналуы керек . Музейлердің басты міндеттерінің бірі — сан-алуан мәдени құндылықтар арасындағы өзара ұқсастықтарды айқындап,  әр ұлттың өзіне тән салт-дәстүр, әдет-ғұрып ерекшелігін баршаға ортақ сезіммен түсініп, қабылдауға  ықпал ету, сол арқылы олардың бір-біріне деген құрметін шыңдау.

Қазақстан музейлерінің білім беру бағдарламаларындың негізгі  — ХХІ ғасырдағы ұлтық мәдениеттердің өзара-қарым-қатынастарының жаңа аспектілерін бағамдап, олардың  этникалық меселелерін зерделеп, әлеуметтік-мәдени қарым-қатынас жүйелері арқылы жас ұрпақ бойындағы толеранттық көзқарасты тәрбиелеу, өзара тарихи-мәдени байланыстарды жетілдіру.

Ендігі жерде біздің ұрпақ алдында — бабаларымыздан қалған мұраларды сақтап, жаңғырған  мәдени мұра нысандарын ұлықтап, олардың тәлімдік-тәрбиелік деңгейін дүниежүзілік қауымдастық талаптарына сай жаңа сапалық деңгейге көтеру міндеті тұр.

Сондықтан да,  алға қойған осынау үлкен мақсаттарымызға жету үшін  әр адам өзіне жүктелген міндетін асқан жауапкершілікпен атқарып, абырой үдесінен шыға білсе, «Мәңгілік ел» идеясы да барынша өміршең бола түсеріне сеніміміз кәміл.

Назарларыңызға рахмет!

 

© 2017. «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-мұражайы
www.issykrm.kz